{"id":4114,"date":"2022-12-16T23:38:09","date_gmt":"2022-12-16T22:38:09","guid":{"rendered":"https:\/\/sajberinfo.com\/?p=4114"},"modified":"2024-02-05T01:02:39","modified_gmt":"2024-02-05T00:02:39","slug":"sistemi-datoteka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/2022\/12\/16\/sistemi-datoteka\/","title":{"rendered":"Sistemi datoteka"},"content":{"rendered":"

Razli\u010diti operativni sistemi podr\u017eavaju razli\u010dite sisteme datoteka (eng. file system<\/em>), \u0161to mo\u017ee biti veoma zbunjuju\u0107e za obi\u010dnog korisnika. To se posebno isti\u010de kada je u pitanju kompatibilnost koja uti\u010de na prenos podataka izme\u0111u razli\u010ditih operativnih sistema.<\/span><\/p>\n

\"Sistemi

Sistemi datoteka, Desing by Sa\u0161a \u0110uri\u0107<\/p><\/div>\n

Prvo treba krenuti od toga da razli\u010diti operativni sistemi na razli\u010dite na\u010dine organizuju i \u010duvaju datoteke na ure\u0111ajima za skladi\u0161tenje. Svaki ure\u0111aj za skladi\u0161tenje ima jednu ili vi\u0161e particija i svaka particija mora biti formatirana u nekom sistemu datoteka \u2013 \u0161to je ustvari proces koji jednostavno kreira prazan sistem datoteka izabranog tipa na ure\u0111aju.\u00a0 Ovdje treba napraviti razliku izme\u0111u particije i sistema datoteka, jer to nije isto. Particija na ure\u0111aju za skladi\u0161tenje je samo ozna\u010deni prazan prostor, dok sistem datoteka odre\u0111uje kako su datoteke raspore\u0111ene, organizovane, indeksirane i kako su meta-podaci povezani sa njima unutar tog praznog prostora.<\/span><\/p>\n\n

SISTEMI DATOTEKA
\n<\/span><\/strong><\/h2>\n

Sam sistem datoteka je na\u010din odvajanja podataka na ure\u0111aju za skladi\u0161tenje na individualne lokacije \u2013 datoteke. Ovo omogu\u0107ava skladi\u0161tenje informacija o uskladi\u0161tenom podatku, kao \u0161to su ime, dozvole ili atributi. Sistem datoteka, tako\u0111er omogu\u0107ava indeksiranje, odnosno pravljenje liste svih datoteka na ure\u0111aju za skladi\u0161tenje. To kasnije koristi operativni sistem kako bi na jednom mjestu \u201cvidio<\/em>\u201d \u0161ta se nalazi na ure\u0111aju, umjesto da tra\u017ei datoteku po datoteku po \u010ditavom ure\u0111aju za skladi\u0161tenje. Na kraju, sistem datoteka omogu\u0107ava podr\u017eanom operativnom sistemu da razumije ono \u0161to je uskladi\u0161teno na ure\u0111aju kako bi to mogao prikazati, otvoriti i snimiti po potrebi.<\/span><\/p>\n

<\/span>RAZLIKE<\/span><\/strong><\/span><\/h2>\n

Sada dolazimo do problema \u2013 postoji vi\u0161e sistema datoteka i svaki od njih druga\u010dije organizuje skladi\u0161tenje datoteka. Neki su u tome br\u017ei, neki sporiji, neki imaju mogu\u0107nosti koje drugima nedostaju, jedni rade sa ure\u0111ajima za skladi\u0161tenje visokog kapaciteta, drugi sa malim prostorom za skladi\u0161tenje. Neki od sistema datoteka su robusniji i otporniji na gre\u0161ke, dok drugi \u017ertvuju robusnost za dodatnu brzinu.<\/span><\/p>\n

Apple<\/em>, Linux<\/em> i Microsoft<\/em> razvojni timovi pored operativnih sistema, razvijaju i sisteme datoteka, tako da novi sistemi datoteka mogu biti br\u017ei, stabilniji, skalabilnije orijentisani ka ure\u0111ajima visokog kapaciteta i imati vi\u0161e novih mogu\u0107nosti od starijih sistema datoteka.\u00a0 Zbog toga se mnogo ula\u017ee u razvoj sistema datoteka, a to mo\u017ee biti ura\u0111eno na mnogo na\u010dina.<\/span><\/p>\n

\"disk

Struktura diska; Desing by Sa\u0161a \u0110uri\u0107<\/p><\/div>\n

<\/span>FORMATIRANJE SISTEMA DATOTEKA<\/span><\/strong><\/span><\/h2>\n

Kao \u0161to je ve\u0107 re\u010deno, svaka particija se formatira u odre\u0111enom sistemu datoteka. To se odvija prili\u010dno jednostavno, ako se radi unutar operativnog sistema, jer \u0107e on ponuditi sisteme datoteka koje podr\u017eava i nakon potvrde automatski zavr\u0161iti proces. Isto \u0107e se desiti i pri instalaciji operativnog sistema na ure\u0111aj. U toku procesa instalacije, u odre\u0111enom trenutku korisnik \u0107e morati izabrati ure\u0111aj za skladi\u0161tenje na koji \u0107e se instalirati operativni sistem i isti formatirati u podr\u017eanom sistemu datoteka za taj operativni sistem. Ovdje korisnici moraju obratiti pa\u017enju da je veoma va\u017eno prije formatiranja kori\u0161tenih ure\u0111aja za skladi\u0161tenje, podatke na njima sa\u010duvati na drugom mediju.<\/span><\/p>\n

<\/span>VRSTE SISTEMA DATOTEKA<\/span><\/strong><\/span><\/h2>\n

U nastavku \u0107e biti navedeno nekoliko sistema datoteka sa kojim se obi\u010dni korisnici mogu susresti:<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>File Allocation Table 32<\/em> (FAT32<\/em>)<\/span><\/strong><\/span><\/h3>\n

FAT32<\/em> je najstariji Windows<\/em> sistem datoteka koji je jo\u0161 u upotrebi. Predstavljen je zajedno sa Windows 95<\/em> operativnim sistemom kao zamjena za stariji FAT16<\/em> sistem datoteka kori\u0161ten u MS-DOS<\/em> i Windows 3<\/em> sistemima. Zbog svoje starosti FAT32<\/em> je sam po sebi standard i novi kupljeni USB<\/em> mediji \u0107e vjerovatno do\u0107i formatirani u FAT32<\/em> sistemu datoteka zbog kompatibilnosti u prenosu podataka. Starost, ipak ima svoju cijenu. Veli\u010dina dokumenta na FAT32<\/em> sistemu datoteka ne mo\u017ee biti ve\u0107a od 4 GB<\/em> \u2013 to je maksimum, a\u00a0 particije formatirane u FAT32<\/em> sistemu datoteka moraju biti manje od 8 TB<\/em>.<\/span><\/p>\n

Kompatibilnost:<\/strong> Radi sa svim verzijama Windows<\/em>, Mac<\/em>, Linux<\/em> verzijama operativnih sistema, konzola za igranje i skoro svim \u0161to ima USB<\/em> priklju\u010dak.<\/span><\/p>\n

Ograni\u010denja:<\/strong> Maksimalna veli\u010dina dokumenta je 4 GB<\/em>, maksimalna veli\u010dina particije 8 TB<\/em>.<\/span><\/p>\n

Upotreba:<\/strong> Idealan za kori\u0161tenje na prenosnim medijima gdje je potrebna velika kompatibilnost za razli\u010ditim vrstama ure\u0111aja uz po\u0161tovanje navedenih ograni\u010denja.<\/span><\/p>\n

\"fat

FAT32 sistem datoteka; Desing by Sa\u0161a \u0110uri\u0107<\/p><\/div>\n

<\/span>Extended File Allocation Table <\/em>(exFAT<\/em>)<\/span><\/strong><\/span><\/h3>\n

exFAT<\/em> sistem datoteka je predstavljen 2006. godine i optimizovan je za prenosne ure\u0111aje. Dizajniran je da bude lagan sistem datoteka poput FAT32<\/em>, ali bez njegovih ograni\u010denja i dodatnih mogu\u0107nosti kako kod NTFS<\/em> sistema datoteka. To zna\u010di da exFAT<\/em> podr\u017eava fajlove i particije velikih kapaciteta poput NTFS<\/em> sistema datoteka, omogu\u0107avaju\u0107i skladi\u0161tenje dokumenata mnogo ve\u0107ih od 4 GB<\/em> koliki je limit kod FAT32<\/em>. Treba napomenuti da je exFAT<\/em> manje kompatibilan od FAT32<\/em>, ali da je vi\u0161e u upotrebi od NTFS<\/em> sistema datoteka. Na primjer, Mac<\/em> operativni sistem nudi samo opciju \u010ditanja za NTFS<\/em> sistema datoteka, dok je za exFAT<\/em> sistem datoteka na Mac<\/em>-u je mogu\u0107e i \u010ditati i upisivati podatke. Kada je u pitanju Linux<\/em> operativni sistem, na pojedinim verzijama exFAT<\/em> sistemu datoteka je mogu\u0107e pristupiti samo instalacijom dodatnog softvera.<\/span><\/p>\n

Kompatibilnost:<\/strong> Radi na svim modernim verzijama Windows<\/em> i Mac<\/em> operativnih sistema, dok je na Linux<\/em> operativnom sistemu potrebno instalirati dodatni softver na starijim verzijama sistema.<\/span><\/p>\n

Ograni\u010denja:<\/strong> Ne postoje realna ograni\u010denja veli\u010dine dokumenta ili particije.<\/span><\/p>\n

Upotreba:<\/strong> exFAT<\/em> sistem datoteka je pogodan za upotrebu kada treba izbje\u0107i ograni\u010denja veli\u010dine dokumenta i particije kod FAT32<\/em> i NTFS<\/em> problem kompatibilnosti.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

<\/span>NT File System<\/em> (NTFS<\/em>)<\/span><\/strong><\/span><\/h3>\n

NTFS<\/em> je moderni sistem datoteka koji Windows<\/em> operativni sistem danas podrazumijevano koristi, a prvi put se pojavio sa verzijom Windows<\/em> XP<\/em> operativnog sistema. Ograni\u010denja ovog sistema datoteka po pitanju veli\u010dine dokumenta i particije su postavljenja teoretski visoko da ih veoma te\u0161ko posti\u0107i.<\/span><\/p>\n

U ovaj sistem datoteka su dodate mogu\u0107nosti kojih nema u FAT32<\/em> i exFAT<\/em> sistemima datoteka, kako \u0161to su: sigurnosne dozvole, dnevnik promjena za oporavak od gre\u0161aka, \u0161ifrovanje, ograni\u010denje kvote kapaciteta i mnoge druge.<\/span><\/p>\n

Uprkos svojim mnogobrojnim prednostima NTFS<\/em> sistem datoteka mu\u010di problem kompatibilnosti. Sigurno \u0107e raditi sa svim modernim verzijama Windows<\/em> operativnog sistema sve do verzije Windows<\/em> XP<\/em>, ali \u0107e biti ograni\u010denja sa drugim operativnim sistemima. Mac<\/em> \u0107e mo\u0107i da pro\u010dita NTFS<\/em> podatke iz ovog sistema datoteka, ali ne i da ih upi\u0161e. Neke verzije Linux<\/em> operativnog sistema mogu imati mogu\u0107nost upisa u NTFS<\/em>, a neke samo mogu\u0107nost \u010ditanja podataka.<\/span><\/p>\n

Kompatibilnost:<\/strong> Radi sa svim modernim verzijama Windows<\/em> operativnog sistemima, ali se na Mac<\/em> mo\u017ee koristiti samo za \u010ditanje podataka, kao i kod pojedinih verzija Linux<\/em> operativnog sistema.<\/span><\/p>\n

Ograni\u010denja:<\/strong> Nema realnih ograni\u010denja veli\u010dine dokumenta ili particije.<\/span><\/p>\n

Upotreba:<\/strong> Idealan za upotrebu na ure\u0111ajima sa Windows<\/em> operativnim sistemom i drugim ure\u0111ajima za skladi\u0161tenje koji \u0107e biti kori\u0161teni uz Windows<\/em> operativni sistem.<\/span><\/p>\n

\"NT

NTFS sistem datoteka, Desing by Sa\u0161a \u0110uri\u0107<\/p><\/div>\n

<\/span>Mac OS Extended format<\/em> (HFS+<\/em>)<\/span><\/strong><\/span><\/h3>\n

HFS+<\/em> je sistem datoteka objavljen 1998. godine od strane kompanije Apple Inc. p<\/em>redvi\u0111en da zamjeni njihov HFS <\/em>sistem datoteka koji je ve\u0107 bio u upotrebi na Macintosh<\/em> ra\u010dunarima i iPod<\/em> muzi\u010dkim ure\u0111ajima. Nova verzija je, u odnosu na prethodnu, izvr\u0161ila optimizaciju iskori\u0161tenja dostupnog prostora i uvela podr\u0161ku za velike datoteke.<\/span><\/p>\n

Kompatibilnost:<\/strong> HFS+<\/em> je sistem datoteka podr\u017eavaju Mac OS X<\/em> i MacOS<\/em> sisteme od Mac OS 8.1<\/em> i novije u potpunosti, dok je kod Linux<\/em> operativnih sistema mogu\u0107e samo \u010ditanje podataka.<\/span><\/p>\n

Ograni\u010denja:<\/strong> Veoma ograni\u010dena podr\u0161ka za druge operativne sistem i biti \u0107e bez podr\u0161ke od 6. februara 2040. godine.<\/span><\/p>\n

Upotreba:<\/strong> Idealan za upotrebu na Mac<\/em> ure\u0111ajima i drugim ure\u0111ajima za skladi\u0161tenje koji \u0107e biti kori\u0161teni na Mac<\/em> ure\u0111ajima.<\/span><\/p>\n

\"hfs+

Komparacija HSF+ i APFS sistema datoteka, Desing by Sa\u0161a \u0110uri\u0107<\/p><\/div>\n

<\/span>Apple File System<\/em> (APFS<\/em>)<\/span><\/strong><\/span><\/h3>\n

Objavljen 2017. godine, APFS<\/em> se prvi put pojavio na MacOS<\/em> Sierra<\/em> operativnom sistemu. Nadogradnja operativnog sistema na ovaj novi sistem je podrazumijevala potpunu nadogradnju internog diska, \u0161to je zna\u010dilo da nakon nadogradnje nema povratka. U po\u010detku ovaj sistem datoteka nije dobro prihva\u0107en, ali se ubrzo pokazao veoma mo\u0107nim za korisnike Mac<\/em> ure\u0111aja. Jedna od odli\u010dnih stvari koji je ova sistem datoteka prezentovao je dijeljenje podataka izme\u0111u datoteka. To zna\u010di, da ako korisnik napravi kopiju datoteke velikog kapaciteta, kopija ne\u0107e zauzeti vi\u0161e prostora \u2013 ako je video datoteka kapaciteta 1 GB<\/em>, kopija i originalna datoteka \u0107e zajedno zauzeti samo 1 GB<\/em> prostora \u2013 \u0161to se pokazalo veoma zna\u010dajno za korisnike manjih SSD<\/em> medija za skladi\u0161tenje. Pored toga, pravljenje kopije datoteke bilo koje veli\u010dine na APFS<\/em> sistemu datoteka se obavi za samo djeli\u0107 sekunde.<\/span><\/p>\n

Kompatibilnost: <\/strong>APFS<\/em> sistem datoteka je dizajniran MacOS<\/em> Sierra <\/em>i novije operativne sisteme.<\/span><\/p>\n

Ograni\u010denja:<\/strong> Dizajniran samo za MacOS<\/em> interne SSD<\/em> medije i iOS<\/em> ure\u0111aje. Nije pogodan za prenosive medije za skladi\u0161tenje podataka. Na ostalim operativnim sistemima, uz odre\u0111ene softverske dodatke je mogu\u0107e samo \u010ditanje podataka.<\/span><\/p>\n

Upotreba: <\/strong>MacOS Sierra 10.12.4<\/em>, iOS 10.3<\/em>, tvOS 10.2<\/em>, watchOS 3.2<\/em> i novije verzije.<\/span><\/p>\n

\"Linux

Ext2 sistem datoteka, Desing by Sa\u0161a \u0110uri\u0107<\/p><\/div>\n

<\/span>Ext2<\/em>\/Ext3<\/em>\/Ext4<\/em><\/span><\/strong><\/span><\/h3>\n

Originalni extended file system<\/em> \u2013 ext<\/em> je predstavljen 1992. godine i omogu\u0107avao je Linux<\/em> operativnom sistemu da podr\u017ei nekoliko sistema datoteka unutar jednog sistema. Nakon toga dolazi do pojave novih verzija Ext2<\/em>, Ext3<\/em> i Ext4<\/em> sistem datoteka. Ext2<\/em> sistem datoteka je stariji i nedostaju mu neke va\u017ene funkcionalnosti kao \u0161to je evidencija datoteka \u2013 ako prilikom upisivanja podatka do\u0111e do nestanka struje ili se sistem sru\u0161i, ti podaci mogu biti izgubljeni. Ext3<\/em> sistem ispravlja nedostatke predhodnog, ali uz gubitak brzine. Ext4<\/em> sistem datoteka je moderniji i br\u017ei sistem datoteka, zastupljen kao podrazumijevani na svim novijim Linux<\/em> distribucijama.<\/span><\/p>\n

Kompatibilnost:<\/strong> Prvenstveno Linux<\/em> distribucije, ali se mo\u017ee omogu\u0107iti \u010ditanje i pisanje na Windows<\/em> i Mac<\/em> ure\u0111ajima.<\/span><\/p>\n

Ograni\u010denja:<\/strong> Windows<\/em> i Mac<\/em> ne podr\u017eavaju ove sisteme datoteka i jedino je mogu\u0107e \u010ditanje i pisanje podataka na ovim operativnim sistemima uz instalaciju dodatnog softvera.<\/span><\/p>\n

Upotreba:<\/strong> Razne Linux<\/em> distribucije.<\/span><\/p>\n

\"Liux

Ext4 sistem datoteka, Desing by Sa\u0161a \u0110uri\u0107<\/p><\/div>\n

<\/span>ZAKLJU\u010cAK<\/span><\/strong><\/span><\/h2>\n

Nakon svega navedenog, treba re\u0107i da ne postoji najbolji sistem datoteka koji \u0107e odgovarati svim korisnicima, ali mo\u017eda ove smjernice mo\u017eu poslu\u017eiti:<\/span><\/p>\n

– ako se koristi Mac<\/em> ure\u0111aj i ideja je dijeljenje podataka sa drugim korisnicima Mac<\/em> ure\u0111aja putem prenosnih ure\u0111aja za skladi\u0161tenje, onda je pravi izbor Mac OS Extended format<\/em> (HFS+<\/em>) sistem datoteka.<\/span><\/p>\n

– ako se koristi Windows<\/em> ure\u0111aj i ideja je dijeljenje podataka sa drugim korisnicima Windows<\/em> ure\u0111aja putem prenosnih ure\u0111aja za skladi\u0161tenje, onda je pravi izbor NTFS<\/em> sistem datoteka.<\/span><\/p>\n

– za dijeljenje izme\u0111u korisnika Mac<\/em>, Linux<\/em> i Windows<\/em> ure\u0111aja pravi izbor je exFAT<\/em> sistem datoteka.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Razli\u010diti operativni sistemi podr\u017eavaju razli\u010dite sisteme datoteka (eng. file system), \u0161to mo\u017ee biti veoma zbunjuju\u0107e za obi\u010dnog korisnika. To se posebno isti\u010de kada je u pitanju kompatibilnost koja uti\u010de na prenos podataka izme\u0111u razli\u010ditih...<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":4126,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[250,247,248,249,252,245,251,141,246,253,143],"class_list":["post-4114","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-info","tag-apfs","tag-ext2","tag-ext3","tag-ext4","tag-fat32","tag-file-system","tag-hfs","tag-linux","tag-mac","tag-ntfs","tag-windows"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4114","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4114"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4114\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4126"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4114"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4114"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sajberinfo.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4114"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}